Home > FEMA-nieuws > Wees voorbereid op elektrische motoren

Wees voorbereid op elektrische motoren

‘Over een jaar of tien is het waarschijnlijk niet meer mogelijk om een motorfiets met een verbrandingsmotor in de meeste, zo niet alle Europese landen te kopen.’ : Dolf Willigers van FEMA legt uit.

Onlangs woonde ik de Europese Unie Sustainable Energy Week 2019 in Brussel bij. Drie dagen van presentaties en exposanten over hoe onze samenleving duurzamer te maken. De reden dat ik daar was, is vrij eenvoudig: vervoer in het algemeen en ook motorrijden maakt deel uit van de samenleving en deze overgang naar ‘duurzame energie’ raakt ons ook, of we het nu leuk vinden of niet. De vraag is alleen hoe en wanneer. Dit was wat ik hoopte te weten te komen. Hoewel ik niet veel heb gehoord dat ik niet al wist, gaven de presentaties me een idee over hoe anderen denken over de toekomst en welke in welke richting het uitgaat.

Elektrisch transport
Wanneer je denkt aan toekomstig transport, denk dan elektrisch. Geen biobrandstoffen, geen waterstof, zeker geen op koolstof gebaseerde brandstoffen, maar elektrische voertuigen met batterijvoeding is wat we kunnen verwachten. Ja, de Europese Unie blijft zeggen dat het beleid technologisch neutraal is en ja, fabrikanten werken ook aan motoren met waterstofmotoren met brandstofcellen, maar om waterstof te maken, heeft men ofwel natuurlijk gas nodig (grijze waterstof, ook blauwe waterstof genoemd) of veel energie in het elektrolyseproces (groene waterstof). Aardgas wordt schaars in Europa en om het uit Rusland te importeren via pijpleidingen of als vloeibaar aardgas (LNG) uit de VS is geen perspectief dat iedereen leuk vindt. Plus, aardgas is een op koolstof gebaseerd gas, waar is de ecologische winst als in het proces om waterstof te maken veel CO2 wordt uitgestoten? Waterstof maken uit water en zuurstof (elektrolyse) is een energiebesparend proces en daarom geen zeer energiezuinige manier om voertuigen van brandstof te voorzien. Energie kan echter veel beter worden opgeslagen dan elektriciteit en zou een manier kunnen zijn om energie op te slaan wanneer er een teveel aan geproduceerde elektriciteit is (bijvoorbeeld op winderige en zonnige dagen). Biobrandstoffen worden al gebruikt als toevoeging aan benzine en diesel, maar zijn niet erg populair meer, omdat de productie van biobrandstoffen ten koste gaat van de productie van voedsel. Dit zijn de redenen dat invloedrijke NGO’s (niet-gouvernementele organisaties) zoals Transport & Environment uitsluitend lobbyen voor elektrische voertuigen (BEV’s) en niet voor voertuigen op waterstof of biobrandstof, voornamelijk auto’s. Er zal ruimte zijn voor voertuigen met waterstofaandrijving, maar BEV’s zullen mainstream zijn.

Deadline
Transport wordt gezien als een grote bijdrage aan het broeikaseffect. Volgens EEA, het Europees Milieuagentschap, levert het wegvervoer bijna 21% van de totale uitstoot van kooldioxide (CO2) in de EU, het belangrijkste broeikasgas. Zowel de Europese Unie als landen binnen en buiten de EU willen ‘klimaatneutraal’ vervoer in 2050. Dit lijkt ver weg, maar vergeet niet dat auto’s, het grootste deel van de voertuigen, in Europa een gemiddelde levensduur hebben van ongeveer twintig jaar. Als alle auto’s in 2050 emissievrij zijn, betekent dit dat auto’s die nog wel CO2 uitstoten na 2030 niet meer op de markt zijn. Dan komt het plotseling dichterbij. In iets meer dan tien jaar moet er een volledige overgang zijn van auto’s met een (op koolstof gebaseerde brandstof) interne verbrandingsmotor naar batterij-elektrische auto’s. De regeringen van Denemarken, Duitsland, Ierland, India, Israël, Nederland en Zweden hebben al aangekondigd dat ze de verkoop van nieuwe auto’s met koolstofbrandstof vanaf 2030 zullen verbieden. Frankrijk, China en het VK hebben aangekondigd om de verkoop van nieuwe auto’s met een verbrandingsmotor vanaf 2040 te stoppen. Noorwegen daarentegen wil de verkoop van deze auto’s al vanaf 2025 verbieden. Ik heb het inderdaad over auto’s, niet over motorfietsen. Maar laten we realistisch zijn: wanneer de verkoop van auto’s met een verbrandingsmotor na 2030 worden stilgelegd en in één land (Nederland) ook de verkoop van bromfietsen met een verbrandingsmotor, hoe groot zal de kans zijn dat er een uitzondering wordt gemaakt voor motorfietsen?

Zal het gaan gebeuren?
Tot dusver heb ik de standpunten van regeringen en niet-gouvernementele organisaties uiteengezet. Hoe realistisch is dit? Zullen er voldoende voertuigen op de markt zijn, zal er voldoende elektriciteit zijn, zal het netwerk in staat zijn om te gaan met de extra vraag en schommelingen? Laten we beginnen met de voertuigen. Toen ik dit schreef, had de dagelijkse internetkrant Automotive News Europe negen hoofdartikelen. Zes daarvan gingen over elektrische auto’s. Fabrikanten maken wekelijks nieuwe elektrische modellen bekend, Volkswagen transformeert een grote fabriek in Zwickau om elektrische auto’s te bouwen, verschillende fabrikanten (PSA-groep, Renault, VW-groep) hebben aangekondigd dat hun huidige klasse A-auto’s waarschijnlijk geen opvolger zullen hebben met een interne verbrandingsmotor. De motorindustrie is iets langzamer, maar dit betekent niet dat er niets gebeurt: in China is er al een sterke daling van motorfietsen met interne verbrandingsmotoren (ICE’s) ten koste van elektrische modellen en e-bikes. In India is Hero de grootste fabrikant van elektrische scooters en produceert fabrikant Blacksmith Electric een vrij sexy middenklasse elektrische motorfiets met verwisselbare batterijen. In Japan hebben de grote vier fabrikanten een consortium aangekondigd voor elektrische (swappable) motoraccu’s voor motoren. Honda heeft plannen bevestigd om vanaf 2019 gemotoriseerde scooters te gaan gebruiken die op afneembare batterijen in Zuidoost-Azië kunnen rijden, als gevolg van strengere milieumaatregelen in de hele regio. Europa is slechts een kleine speler op het vlak van motorrijden. Wanneer de grote afneemmarkten in Azië, China en India vragen om elektrisch aangedreven tweewielers, zullen de fabrikanten daarop focussen en niet teveel energie en geld uitgeven aan motorfietsen met een verbrandingsmotor. Sommige Japanse fabrikanten richten zich nu al op meer kleine en middelgrote motorfietsen. Met uitzondering van de Goldwing, wanneer zag u voor het laatst een nieuw groot Honda-motorfietsmodel?

Elektriciteit
Dan is er de kwestie van het produceren en distribueren van elektriciteit. De hoeveelheid energie die voor transport wordt gebruikt, is ongeveer een derde van het totale energieverbruik in de EU. We hebben inderdaad al een probleem, kerncentrales die te oud zijn of gesloten worden, steenkoolcentrales die veel CO2 en andere emissies uitstoten, op gas- en olie gestookte centrales die ook CO2 uitstoten. Wind- en zonne-energie zijn nog maar een klein deel van de productie en windmolens en zonnepanelen leveren niet altijd energie. Ook zullen we een hogere fluctuatie in de energievraag zien. Elektrische auto’s worden aangesloten op het elektriciteitsnet (het elektriciteitsnetwerk) wanneer mensen thuiskomen van hun werk. Dit zijn problemen die bestaan en een oplossing nodig hebben, maar ze zullen de energietransitie niet stoppen. De gelovigen in elektrisch vervoer denken dat die problemen op tijd opgelost zullen zijn. Eén van de oplossingen die ik op de EUSEW2019 hoorde, was ‘smart charging’, wat betekent dat batterijen niet allemaal meteen worden opgeladen, maar ’s nachts, waarschijnlijk ook met variabele tarieven van vraag en aanbod. Ze zullen ook worden gebruikt om elektriciteit aan het net te leveren wanneer daar vraag naar is. Hetzelfde geldt voor het netwerk zelf. Het bestaande netwerk is op sommige plaatsen al ontoereikend. De oplossing hier zou ‘smart grid’ zijn: een energienet waar een slim meet- en regelsysteem aan is toegevoegd. Dit zorgt ervoor dat het aanbod van de verschillende energiebronnen kan worden afgestemd op de vraag. Andere oplossingen die worden gezocht zijn het gebruik van gebruikte auto-accu’s (gebeurd al), getijdenenergie, gebruik van waterbassins, enzovoort.

Conclusie
Wereldleiders, de Europese Unie en nationale overheden streven naar CO2-emissievrij transport in 2050. Om daar te komen, stimuleren ze zowel een modal shift (van auto’s naar openbaar vervoer, wandelen, fietsen) als een verschuiving van op koolstof gebaseerde brandstoffen voor transport naar andere soorten brandstof. Batterij aangedreven voertuigen (BEV’s) lijken de meest waarschijnlijke optie te zijn. Deze overgang zal niet alleen beperkt zijn tot auto’s. Motorfietsen en andere aangedreven twee- en driewielige voertuigen zullen er ook deel van uitmaken. Een CO2-emissievrij transport in 2050 betekent dat rond 2030 de transitie naar voertuigen die op niet-koolstof gebaseerde brandstoffen rijden compleet moet zijn. Verschillende landen en steden hebben al een beleid om de verkoop van nieuwe auto’s (en waarschijnlijk motorfietsen) met een verbrandingsmotor tussen 2025 en 2040 te verbieden. Hetzelfde gebeurt ook in landen die erg belangrijk zijn voor de motorfietsindustrie buiten Europa. We zullen er ons op voorbereiden dat het in de komende tien jaar waarschijnlijk niet meer mogelijk zal zijn om een motorfiets met een verbrandingsmotor te kopen in de meeste, zo niet alle, Europese landen.

Bron: FEMA, 18 juli 2019.
Tekst: Dolf Willigers
Foto’s: Wim Taal