Home > Bibliotheek > Rijbewijs met punten

Rijbewijs met punten

Op 2 december 2015 stelde Daphné Dumery (N-VA) een vraag aan minister Jacqueline Galant over het onderzoek en het invoeren van puntenrijbewijs. Hierop haalt de minister het regeerakkoord aan, waarin staat geschreven dat de regering werk wil maken van een systematische aanpak van de recidive en dat de regering zal nagaan wat daarvoor de meest geschikte instrumenten zijn, zoals o.a. het rijbewijs met punten.

Het rijbewijs met punten is, volgens de minister, een bijkomende maatregel om de handhaving (Enforcement) te verbeteren. Een verkeersveiligheidsbeleid kan niet functioneren zonder ook een actief beleid te voeren inzake gedrag (Education) en infrastructuur (Engineering). Het rijbewijs met punten is dus niet zaligmakend, maar dient gepaard te gaan met meer controles (repressie) om een hogere pakkans te realiseren.

Daarnaast wordt er veel verwacht van de recente invoering, begin 2016, van het systeem van de gekruiste recidive, waarbij de recidive van een van de zes zwaarste overtredingen binnen de drie jaar aanleiding geeft tot minstens drie maanden rijverbod en de verplichting om de vier herstelexamens af te leggen. De minister heeft aan het BIVV gevraagd om de effecten van de invoering van dit nieuwe recidivesysteem te onderzoeken en daarover ook een informatiecampagne te voeren om de preventieve effecten ervan te vergroten.

Omdat de invoering van het puntenrijbewijs al een tijd hoog op de prioriteitenlijst van de politici staat, leek het ons geen slecht idee om er wat dieper op in te gaan. Een paar zaken worden wat uitgebreider toegelicht, zoals bijvoorbeeld het ontstaan van het puntenrijbewijs, de invoering in Europa en in chronologische volgorde de huidige situatie in België.

De oorsprong van het rijbewijs met punten.
Het rijbewijs met punten werd midden de 20e eeuw voor het eerst in de Verenigde Staten ingevoerd als een preventieve maatregel binnen het verkeersveiligheidsbeleid. Door de toenmalige sterke economische conjunctuur begaf er zich steeds meer gemotoriseerd verkeer op de weg, wat ook een stijging van het aantal verkeersslachtoffers met zich meebracht. Met het puntensysteem hoopte men deze stijging te kunnen indijken.

Na de eerste toepassing in de Verenigde Staten, verspreidde het concept zich naar andere landen over heel de wereld. In een eerste fase ging het vooral over Angelsaksische landen en hun kolonies en een aantal Aziatische landen. Daarna volgden West-Europa, en recentelijk ook landen in Afrika en Oost-Europa). Reeds in 1971 was er een Europese resolutie waarin de lidstaten (van de toenmalige Europese Gemeenschap) werden verzocht om een rijbewijs met punten in te voeren. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk waren in de jaren ‘70 en ‘80 de koplopers in Europa. De meeste andere Europese landen zijn na 2000 op de kar gesprongen.

Momenteel hebben 22 van de 28 EU-lidstaten een of andere vorm van het rijbewijs op punten. In Duitsland bestaat het al sinds 1974. In 1992 volgden Frankrijk en Groot-Brittannië en in 2002 Luxemburg en Ierland. Nederland voerde in 2002 een puntenrijbewijs voor beginnende bestuurders in. En Spanje voerde het  rijbewijs met punten in op 1 juli 2006.

De Europese doelstelling om tussen 2001 en 2010 de helft minder doden te behalen is een stimulans geweest voor heel wat landen om het rijbewijs met punten in te voeren. Zo zag Spanje het rijbewijs met punten als een van de beste oplossingen om hun schrijnend verkeers-veiligheidsprobleem aan te pakken. De landen zonder puntensysteem zijn België, Estland, Litouwen, Portugal, Slowakije en Zweden.
In België echter, spreekt men al jaren over de invoering van een rijbewijs met punten. Het puntenrijbewijs werd reeds in het KB van 18 juli 1990 door toenmalig minister van Verkeer Jean-Luc Dehaene naar voren geschoven. De praktische uitwerking ervan bleek niet eenvoudig, vooral doordat een goede databank met koppeling aan verkeersovertredingen niet voorhanden was. Op die manier zijn er geen uitvoeringsbesluiten gekomen en bleef het rijbewijs met punten dode letter, hoewel in de tussentijd regelmatig politieke beloftes gemaakt zijn voor een snelle realisatie.

Voortrekker in deze materie was toen parlementslid en verkeersspecialist Jos Ansoms (CD&V). Hij was er niet meer van overtuigd dat het rijbewijs met punten de beste remedie was tegen de verkeersonveiligheid. ,,Het systeem van een grote pakkans en een snelle bestraffing is zeker zo efficiënt. Onwil van bepaalde politici hebben echter tot het uitstel van het rijbewijs geleid. Een gebrek aan informatisering bij de parketten geldt vandaag niet meer als argument. Ik vermoed dat het puntensysteem definitief begraven is.”

In 1999 bezwoer toenmalig minister (1999-2003) Isabelle Durant (Ecolo) dat het rijbewijs met punten nog slechts een zaak van enkele maanden was. Maar ook toen bleken de parketten nog niet de nodige computers te bezitten.

In 2004, is het rijbewijs een hot item geweest op het Federaal kabinet Mobiliteit van minister Landuyt. Eerst is men naar buiten gekomen met een rijbewijs in stappen voor jongeren, dan met een rijbewijs met weekendbeperkingen en tenslotte met het rijbewijs met strafpunten. Dit waren toen gevoelige items die zelfs op tegenkantingen konden rekenen binnen de eigen coalitie. Minister Renaat Landuyt (SP.A) was niet van plan het rijbewijs met strafpunten in te voeren.

In 2012 kondigt Staatssecretaris Etienne Schouppe aan, dat hij het rijbewijs met punten terug van onder het stof wenst te halen. Er worden een aantal stappen gezet voor een databank, een met alle voertuigen en een met alle rijbewijzen. Door middel van een koppeling tussen die twee, moest het rijbewijs met punten realiseerbaar worden. De uitvoering van het systeem is nooit gekomen.

Zijn opvolger staatssecretaris voor Mobiliteit Melchior Wathelet verzwaarde eerder al de straffen voor recidivisten, maar de beslissing over het puntenrijbewijs liet hij over aan zijn opvolger.

In 2014 is de invoering van dit rijbewijs opgenomen in het Vlaamse regeerakkoord. Een voorstel is reeds ingediend op 20 januari 2014: “De zwaarste overtredingen worden harder aangepakt. Het is een eerste stap in de richting van het rijbewijs met punten, dat tijdens de volgende zittingsperiode een beleidsdoelstelling behoort te zijn. Tenslotte moet een mentaliteitswijziging worden bekomen, waarbij verkeersovertredingen niet worden gebanaliseerd en boetes niet worden beschouwd als een middel om de staatskas te spijzen.”

Het wetsvoorstel zelf is officieel ingediend op 12 november 2014 door Kamerlid Jef Van den Bergh, Roel Deseyn en Veli Yüksel ( allen van CD&V).

Nu, 25 jaar later, is het rijbewijs met punten opnieuw actueel.
Het systeem is opgevat als volgt:

  • Er worden punten toegekend aan de verkeersovertredingen met een maximum van 4 punten voor een overtreding en een maximum van 5 punten voor een samenloop van overtredingen. Een zwaardere overtreding krijgt vanzelfsprekend meer punten toegekend.
  • Indien een bestuurder 8 punten bereikt, wordt hij gestraft met een verval van het recht tot sturen van 3 maanden en het volgen van één of meerdere herstelexamens of onderzoeken. Bij het opnieuw bereiken van het maximum van 8 punten binnen de 3 jaar wordt dit een verval van 6 maanden, bij het drie of meer keer bereiken van het maximum van 8 punten binnen de 3 jaar wordt dit 9 maanden. Op deze manier verhinderen we dat mensen die frequent zware overtredingen maken, alsnog in het verkeer terechtkomen.
  • De bestuurder wordt op de hoogte gehouden van zijn puntenaantal. Het puntenaantal kan , eenmaal in de drie jaar, teruggebracht worden door het volgen van een veiligheidscursus. Op deze manier verhogen we de algemene verkeersveiligheid door beter opgeleide bestuurders.
  • Er bestaat een mogelijkheid om het totaal aantal punten voor beginnende bestuurders van 8 te herleiden tot 6 en dit gedurende een periode van 24 maanden.
  • Overtredingen en de eraan toegekende punten worden na 3 jaar gewist. Het systeem wordt zo ‘vergevingsgezind’.
  • Overtredingen en de eraan gekoppelde punten worden per bestuurder bijgehouden in de Kruispuntbank Rijbewijzen.

“Het rijbewijs op punten is rechtvaardig. Het is streng voor wie veelvuldig overtredingen maakt, maar ook vergevensgezind voor wie een misstap begaat”, zegt Jef Van den Bergh (CD&V). Het rijbewijs met punten heeft volgens hem een sterk preventief effect.

Ook Minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) is voorstander van een rijbewijs met punten. “ Een grote stap vooruit en het moet er absoluut komen: “No guts, no safety”.

Toch nog meegeven, dat uit de resultaten van de vierde Nationale VerkeersOnveiligheidsenquête 2015, van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid, is gebleken dat er in ons land bijzonder weinig animo is voor het invoeren van een rijbewijs met punten. Slechts vijf procent is voor, terwijl dat percentage in het Verenigd Koninkrijk en Nederland rond de zestig procent ligt.